ENSHEIM Homepage


4.6 Mundartgeschichten auf Ensemma Pladd


De Dezämba waa e scheena Määnd ... 

Kindheitserinnerungen aus den 1950er Jahren auf Ensemma Pladd

De Dezämba waa e scheena Määnd. Gemäänahonnd waa donn schunn Windawälla, morjens waa's degg geriffd olla 's waa schunn iwweraal wiss voor ludda Schnee. In jeelem Huss hadd ään ännzicha Adwänskalänna gehungk, unn doo honn mier Kenn jeele Daa e Dierche dirfe uffmache. Unn's waa grusslich scheen, wänn's donn im Finschdache äbbes se schnääge gänn hadd, e Hissje Schoggelaad olla e Pralinee olla aa nurre e Guudsje. Ouwawou, doo sinn sogaa »grooße Kenn« dabba willa gons klään woor, wie minn Bruula, däär wo ellef Johr älda isch!

Ou, unn donn isch schunn ball de Niggeloos kumm. Frieha homma aarich Moores voorm Niggeloos unnem Gnächd Rubrächd gehaad, awwa häidsedaas honn joo sogaa die klääne Kenn kämmeh Reschbäggd. Ich honn sälwa mool gesiehn, wie so e klääna Ruddsadd em Niggeloos de Baad abgerobbd hadd, schdelle och dass emool voor. Jeelefalls, mier honn sällmools gezilladd, obba uns in de Sagg dudd schdegge olla ob ma nurre e Willeriddche vunnem grien, wäll, imma gefollichd homma joo aa nidd. Unn wämma 's Johr iwwa nidd gefollichd hadd unn nidd gemach haad, wass die Momme olla de Babbe gesaad hadd, donn hadd ma vumm Niggeloos schunn die Gwiddung gridd! Mier honn imma schunn gezuggd, wännd däär sinn großes Buuch ussem Sagg geholl hadd unn uns donn die Lewidde gelääsd hadd: Michd de Dälla nidd leer; dudd sich die Zänn nidd buddse; isch fräch wie de Drägg im Wää; sidd unn härrd nidd unn gedd känna Häärd noh, unn noch so Dinges ouwawou, doo isch monnichmool äbbes sommekumm, unn ma isch imma klänna woor unn ma hädd sich deliebschd unnam Schesslong vaschdeggeld. Hennahäär waama gons froh, wämma iwwahaabd noch äbbes gridd hadd: e richdicha Niggeloos, uss Millichschoggelaad, wobäi voor fuchzich Johr joo Schoggelaad noch äbbes gons Besunnares waa, nidd wie häid, wo ma joo schunn unnam Johr als Kennd alles se schnääge gridd, wassma will. Wänn die Good unn de Padd im sälwe Dorf gewoohnd honn, hadd ma Gligg gehaad. Doo isch ma omm Niggeloosedaa hien, unn hadd nochemool sinn Niggelääsje abgeholl, also vielleichd noch e Niggeloos uss Schoggellaad, sälwagebaggde Pläddsja unn schdigga zwei olla dräi Maag fa die Schbaakass.

Donn hadd's gudd zwei, dräi Wuche geduurd, unn schunn waa Greschdaa. Vumm Niggeloos waa noodierlich niggs meh doo; däär waa all. Schunn omm Nohmiddaa vumm Häälichowed hadd ma's ball nimmeh ussgehall, so uffgereechd waama, wällma nidd gewißd hadd, ob's Greschkinnche oweds äbbes bringd olla nidd olla ob's aa dass bringd, wass ma sich schunn Wuche devoor uffeme ägsdra Zeddel onns Greschkinnche gewinschd hadd. Mänschdens hadd ma uff dänne Zeddel viel meh druffgeschrieb, als wiema nohde gridd hadd, awwa ma hadd joo froh sinn kinne, wämma iwwahaabd äbbes gridd hadd, wäll sällmools waare joo schlächde Zidde, unn die Lied honn faschd allegäär niggs druff gehaad. Nidd imma hadd ääm dass Greschkinnche also dass, wass ma doo gridd hadd aa gefall: Ou, ich honn mool e baa Schi vunnem Greschkinnche honn wille, unn donn haddma die dumm Tuud nurre e noui Monnschesdabuggs gebrung, oh, wass waa ich bees. 'Serschd waarich wielich unn donn honnich gebrilld. Unn donn hadd de Babbe gesaad: Oh, luh och dass doo Greschkinnche oon, unn hadd mich gemännd. Noh honnich noch meh gebrilld.

Joo, olla's hadd kinne sinn, dass ma äbbes gridd hadd, wass nidd viel Mummes hadd dirfe koschde, unn dass waa donn awwa aa niggs gewään unn isch mänschdens glich usssenonnagefall: Dass waa donn e onna Greschkinnche, wäll's niggs Rabbsches waa unn niggs gedauchd hadd.

Joo, unn wie ma donn groß waare unn schunn sälwa vadiend honn, donn homma imma noch unsa Greschkinnche gridd, jeddse awwa mänschdens Gäld, noh haddma sich sälwa kinne äbbes defoor kaafe olla aa nidd.

Unn onn Näijohrschdaa ischa ma zumm Padd gong unn hadd sich bäi dämm 's Greschkinnche unn e Mordsnäijohrschdaasbräddsel abgeholl. Die Mähle, die sinn donn bäi die Good unn honn zumm Greschkinnche noch e großes Gränsje gridd. Unn de Vochel bäi uns Kenn honn imma de Unggel Albei unn die Tonde Olga abgeschoss: Die honn jeeles Johr e oonschdänniches Greschbäämche gehaad medd ludda Figure droon uss Schoggelaad. Unn die honn minn Schweschda unn ich onn Dräikeenich dirfe abmache, ou, waa dass scheen! Dass waa noch schenna wie's Niggelääsje unn's Greschkinnche sesomme! Joo, sällmools waama noch medd winnicha sefriele als wie häid unn 's waa gudd so. Doo solldma alsemool droon dängge ...

«Spezialwortschatz«:

Niggeloos: 1. Nikolaus; 2. Schokoladen-Nikolaus
de Niggeloos mache; ~ schbiele: als Nikolaus auftreten
Niggeloosedaa: St. Nikolaus-Tag
Niggelääsje Geschenk zu St. Nikolaus
Greschdaa: Weihnachten (»Christtag«)
Greschbäämche - Weihnachtsbaum
Greschkinnche            1. Christkind
                        
            2. Weihnachtsgeschenk
                        
            3. Weihnachtsgeld; ~gratifikation
                        
            4. spöttisch: etw. Kleines, qualitativ Schlechtes, schlecht Verarbeitetes
                        
            5. spöttisch: ein verwöhnter oder verweichlichter Mensch (bes.: Kind)


Ulägg! Dòò gedds awwa ab!


Literaturtipp:  

Paul Glass: Ensemma Platt. Der Wortschatz der Ensheimer Mundart. 2 Bände. Ensheim 1975 und 1976 (= Ensheimer Wörterbuch, Bd. 1 und 2)

Paul Glass: 'S dudd Hei|gawwele rääne!" Redensarten, Sprüche und Spezialausdrücke in der Mundart von Ensheim.Saar. Fichtenberg 1999 [Kostenlose Online-Version]


Anfang | Mundart-Auswahlseite | Inhaltsverzeichnis Nächstes Kapitel


© Paul Glass 1997 - 2015 ff

Update: 11.12.2015