ENSHEIM Homepage


4.6 Büttenreden auf Ensemma Pladd


1. Fissääls uff Wälldrääs. (Fissääls auf Weltreise, 1976)

Von Paul Glass

Fissääls, och all gudd bekonnd,
sinn disstuur ussa Ronn unn Bonnd,
dänn gewunn honnse in da Lodderie;
dässwää mache se jetzde aa Plään wie noch nie.
Fissääls Jingschda, de Albäär,
männd, dasse e Puddscha jetze 's beschde wär,
doch die Momme riefd: " Fooz ma känn Zinnoowa,
's erschd kridd de Babbe e noua Pullowa!"
Doch Fissääls Oba wirfd jetzd inn,
's beschd gähngd doch 's erschd e Wälldrääs sinn,
wällse vunn da Wälld moch nix hädde gesiehn,
unn sie meechde doch aa mool e Inndrugg krien.

Also wärrd die Rääs beschloss,
unn schunn omm Määndaa, doo gedds loss:
medd Oba unn Oma, vier Kenn, Babbe unn Momme,
sinnse schdigga achd Lied sesomme,
unn die schdäie jetzd all in de 4 CV,
unn gonnz noo henne kimmd noch de Wau-Wau,
unn wälls dämmsäll dudd gar gudd gefelle,
dulla onn ääna Tuur e Solo bälle,
dässwää hääschd joo aa däärsällo
im Dorf nurre Fissääls Bällo!

Zuu em Hund kimmd noch die Baggaasch,
doo kridd Fissääls Babbe schunn glich e Raasch,
dänn wie'as Gepägg will henne vaschdaue,
doo dullem de Oba in die Nesse'kull haue.
Dässwää michds "Rittsch" unn er hadd in das Honnd
die Hinge vunn da Tuud memm Prowwijonnd.
Die Tuud, die dudd sich ball ändlääre,
's läije um Bollem die Schmeerwurschdschmeere,
unn zu allem Uungligg noch
isch e Glas Biene'huunich aa zerbroch,
unn dass Zäich, dass ääglich zähe,
dudd unna Fissääls Zwietrachd sääe,
dänn em Oba sinn Schabbo isch gonnz vasoud,
unn in dämm Uwwerasch haddem de Jingschd sinn Tuwwaggsduus gekloud.
Da Momme iehr Schmiesje isch aarich vawatzd,
unn de Bällo hadd da Oma iehr Schmingg'däschche vaschdratzd.
Ma sidd, Fissääls honn zwar Gligg in da Lodderie,
awwa doch im Lääwe nie.

Als willa Ruuh isch, gedd die Rääs loss,
sie roose memm Kräämschniddche medd schdigga hunnaddfuchzich loss,
doch sie kumme nidd aarich widd,
wll de Oba ball schunn 's Roodschinn kridd,
unn schunn glich henna Saargeminn
wärrdsem dässwää henne dinn.
De Babbe muß halle, de Oba schbringd ab,
unn lad hennera Hegg e Woonvoll ab!
Unn wälla wällm Huunich noch imma dudd brutze,
vagißda in dämm Duschuur de Ärsch absebutze.
Doch dass dulla erschd schbääla aachd, alsem die Oma dudd wiese
in sinna Unnaschess zwei richdich grooße Briese.
Unnadess gedd die Rääs widdschda bis noo Pariss
unn dort hadde de Grooßbabbe noch imma die Schiss...
Sinn Puls roosd aarich ruff unn nunna,
ma kinnd männe, 's gähngd Doolasch Gäwwel mellem nunna.
S hilft känn Kriddche unn aa känn Tablädd,
drum leed sich de Oba e paar Daa ins Bedd.
Die Famillich krawweld in da gonnzwährned Zidd
uff de Eifelturm, unn besunnaschd die Oma isch grusslich fidd,
dänn diesäll dudd Fissääls Babbe
hennahäär im Muuläng Ruusch ertabbe,
unn er konn diesäll grad noch erwische,
alse sich noom vierde Glas Sekt unna die Schdribberinne wolld mische.

Ball isch de Oba gehääld unn gonz vasesse,
unn er will uff ämool Schlägge ässe,
doch Fissääls Oba kännd sich iwwahaabd nidd uss
unn kridd känn Schlägg ussem Hissje russ.
Er ziehdse hien unn ziehdse häär
unn triffd de Jingschd, Fissääls Albäär.
Unn däär fingd oon gonnz hard se brille,
doch de Oba dudd nurre medde Schlägge schille,
unn als aa hilfd känn gulles Word,
wirfda die schlimmiche Dinga in de Abord.
Und beschdelld sich jetze e Riese'humma
medd Grummbier'kneedele unn fronnseescha Gumma,
doch alsa dass Vieh sidd medd sinn Onntänne,
doo sidd ma de Oba nurre noch ränne,
unn wällsem schunn willa faschd gong isch in die Hose,
halla jetzd ändgilldich genungg vunn dänne Fronnsoose.

Fissääls Kenn wille jetze noo Idaalje.
De Babbe zeehld 's erschd die Kabbidaalje.
"Uff noo Wenedich!" dunnse allegäär beschdimme,
wällma dort so gudd kind schwimme.
Doch alse dort oonkumme, wärrd die Fammillich imma blassa,
dänn Wenedich schdedd grad mool willa unna Wassa!
Unn ussadämm dunn die Gondoljääre
zuu schdräämich "O sole mio" bääre.
Dässwää fahre se widdschda glich noo Rom,
kumm dort, will die Oma schunn in der Dom,
doch de Fissääl seed: "Sei nidd vamässe,
jetze gemma 's erschd Schbageddi ässe!"
Sie fooze also medd schnelle Quonnde
ab ins näggschde Rischdoronnde.
Dort serwiere die Kellner "owwe ohne",
dässwää beschdelld die Momme allään vier Portsjoone.
Unn alse die Nuudele honn, dunn doch die Fiddele,
jesses Marri!, die Schbageddi falscherum driddele!
Unn wäll Fissääls wommsche medd lingse Hänn,
wärrds omm Disch gewaldich äng.
Unn als änna vunn de Klääne de Babbe dudd schdubbe,
wirfd däär sich soo e Laalung uff de Jubbe
unn die rood Tomaade'sooß,
das gitt e Plagge, riesegroß!
De Fissääl behärrschd sich medd Mieh unn Nood,
wärrd henne'nonna grien, bloo unn rood,
unn schließlich schleeda medda Fuschd
uff sinn Tälla medd aarich grooßa Luschd.
Zumm Kaddapult wärrd jetze sinn Tälla
unn die Schbageddi immer schneller,
unn die Kellner dunn häid noch gäär droon dängge,
wie die Nuudele onn da Degg dunn hängge.

Fissääls entgehn der Rache der Mafia nur knapp
unn rääse dabba uss Idaalje ab.
Fissääls Momme schwärmd jetze vunn Schbonnje,
vunn Sangria unn vunn wisse Scheronnje,
also wärrd jetze onn die Koschda Brawa hiengetuggadd,
während de Oba henne medd Wichi gluggadd.
Unn wie se kumme dort unne oon,
doo hadd de Oba e gewaldichi Mineralwass'foon.
Unn wie dass vunn tibbische Urlauwa isch bekonnd,
roose aa Fissääls glich onn de Schdronnd.
Aa die Oma im Tanga, noch aarich scharmonnd
leed sich nunna in der heiße Sonnd,
unn dudd doo schdigga achd, näin Schdunne
ännsich unn ellään de Buggel sunne.
Däär isch noodierlich owends halwa vakoold
unn dässwää hadd die Oma de Oba vasoold,
wäll däärsäll -während sie dudd pänne -
diesäll hadd solle e paarmool wänne.

Doch nidd nurre die Alde honn känn Gligg,
de Fissääl sälwa hadd e Mißgeschigg.
Däär schbringd nämlich glich middass ins blooe Meer,
dänn er schwimmd joo grusselich gäär. 
Unn wällsem im Fichde aarich gudd gefelld,
unn semool er sich fa schbordlich helld,
leenda sich glich e paar Wassa'schi,
die Momme äänzd zwar: " Dass doo schaffda nie!"
doch Herr Fisseil schdrussd gonnz rasonnd,
zumm Gligg gidds uffem Meer känn Wonnd,
gähng die a willa'roose kinnd,
doch dass Roose michd ne blind.
Drum lißd der woohalsich Fissääls-Alde
aa viel se winnich Voorsichd walde,
unn dudd nidd aachd, wie sich e Märrdahai
dabba schlicht vunn henne bäi
unn iehne helld donn huggepagg
und iehne bißd donn in sinn ... Zeeb!
Herr Fisseil, jetzd faschd gonnz entmonnd,
roosd donn dabba zrigg onns Lonnd.
De Schaale, der war riesegrooß,
unn Fissääls Babbe so monches los,
unn wäll dass da Momme  hadd aarich geschdungg,
hadd die gonnz Fammillich jetze aa vunn Schbonnje genungg.

Sie lonns Kräämschnittche drunne in Schbonnje serigg
unn buuche e Fliecha noo Ugonnda unn zrigg.
Doch bäim Idi Amin , so widd dort unne
honn se aa känn frohe Schdunne.
Zwar lißd sich alles prima oon,
de Albäär därfem Babbe de Foddo droon,
dänn e Foddo'safari mache Fissääls dort unne ab
unn die iwwa'lääwe se nurre knapp!
Em Babbe wärrds als erschdem bong,
alsa sidd e grusslich longi Schlong,
unn die umschlingdne imme Nu
unn driggdem aarich 's Hälsje zuu.
"Hilfe!" konna grad noch krische,
donn härrdass henna sich grusslich zische.
Doo kimmd doch tarzanähnlich medd viel Schwung
Fissääls Oma onnarra Lian geschwung:
die Schlong dänggd sälwa:"Ach! Oweh!
Doo kimmd doch die Ald memm Parabbelee!"
Die Oma erwiesd sich als Redda in da Nood
unn schleed die Schlong mier nix, dier nix dood!

Dämm Fissääl zugge noch die Glieda,
doch die Oma schbringd willa in iehr Mieda
unn schdirrzd sich ins näggschde Abenteuer,
unn aa dass isch Fissääls nidd geheuer
De Oba moold nämlich grad e Ponnda ab,
alses hennam michd: Tabb! Tabb! Tabb!
Alsa sich rummdrääd, dulla die Aue rolle,
dänn hennam dudd e zwädda Ponnda grolle.
Jetze komma de ald Fissääl ränne siehn,
dänne gähng noch niddemools den Armin Hary krien.
Erreichd de Hoof medd Mieh unn Nood,
de Babbe schießd zwar de Ponnda dood,
doch dudd's Ändsetze nimmee vunne weiche,
jetze dudds ne aa in Afriga vollkumme reiche.

Dass hääschd: Fissääls honn die Gummschel geschdriche voll
vumm Usslonnd unn fahre hämm medd Groll.
Zuu oonschdrängend war die Rääs gewään,
sie dängge, wass ischs in Änsemm doch so scheen.
Unn: das gonnze Usslonnd isch e Bedruuch,
sie fahre hämmzuus nurre im Zuuch.
Unn wiese in Saarbrigge ussdunnschdäije,
fellde ne inn, dass die Koffa noch im Urwald läije.
Doch grad wäll die Rääs war so e Qual,
isch ne aa doddass zimmlich schissegal.

Unn die Moral vunn der Geschichd:
waache och nurre uffe e Wälldrääs nicht
unn bliwwe liewa memm Ärsch dehämm,
donn honna känn Huddel und krinn aa känn Flämm,
unn in sällichem Sinn ruuf ich och zuu:

BLIWWE IN ÄNSEMM, NURRE DOO HONNA RUUH!

(Vorgetragen beim 120jährigen Jubiläum des Musikvereins Arion am 31.05.1976)


Literaturtip: Paul Glass: Ensemma Platt. Der Wortschatz der Ensheimer Mundart. 2 Bände. Ensheim 1975 und 1976 (= Ensheimer Wörterbuch, Bd. 1 und 2)

Paul Glass: 'S dudd Hei|gawwele rääne!" Redensarten, Sprüche und Spezialausdrücke in der Mundart von Ensheim.Saar. Fichtenberg 1999 [Kostenlose Online-Version]


Anfang | Mundart-Auswahlseite | Inhaltsverzeichnis Nächstes Kapitel



eMail an den Webmaster

© Paul Glass 1997 - 2003 ff

Update: 23.02.2003